Plac Jakuba Wejhera to centralny rynek Wejherowa, który od prawie 400 lat stanowi serce tego kaszubskiego miasta. Prostokątny plac z charakterystycznym układem ulic rozchodzących się z rogów – cztery od północy, dwie od południa – został wytyczony w latach 1643-1644 wraz z założeniem miasta. Dziś to reprezentacyjne miejsce spotkań mieszkańców i punkt obowiązkowy dla każdego, kto odwiedza Wejherowo.
Warto przyjechać tu choćby po to, żeby zobaczyć jak dobrze może wyglądać odrestaurowany zabytkowy rynek. Po przebudowie w latach 2000-2001 plac został całkowicie wyłączony z ruchu kołowego i zamieniony w przestrzeń dla ludzi – zadbany, ukwieciony, z eleganckim oświetleniem.
- przepiękna architektura ratusza
- zadbana przestrzeń dla spacerowiczów
- bogata historia i symbolika
- ciekawe makiety w ratuszu
- idealne miejsce na relaks i spotkania
Historia placu – od rynku targowego do symbolu miasta
Plac zawdzięcza swoją nazwę Jakubowi Wejherowi, szlachcicowi i wojewodzicowi chełmińskiemu, który w połowie XVII wieku założył tu nowe miasto. Wytyczył rynek według przemyślanego planu – układ ulic rozchodzących się z placu niektórzy interpretują jako symboliczne drzewo, którego korzenie od południa sięgają w stronę Królestwa Polskiego, a konary od północy wskazują kierunek rozwoju ku Szwecji. Takie urbanistyczne zabiegi nie były przypadkowe – Wejher chciał stworzyć miasto ważne i nowoczesne.
Prawa miejskie Wejherowo otrzymało od króla Jana Kazimierza w 1650 roku. Początkowo rynek otaczały budynki ryglowo-szkieletowe, typowe dla XVII-wiecznego budownictwa. Miasto liczyło wtedy około 500 mieszkańców.
Z biegiem czasu drewnianą zabudowę zastąpiły murowane kamienice, kościół i ratusz. Z pierwotnej zabudowy zachował się budynek dawnego szpitalika dla ubogich, ufundowany przez Annę Elżbietę, żonę Jakuba Wejhera. Stoi przy kościele Świętej Trójcy i przypomina o działalności charytatywnej fundatorów miasta.
Na wieży ratusza wisi dzwon ufundowany w 1649 roku przez samego Jakuba Wejhera. To jeden z niewielu materialnych śladów założyciela miasta, który przetrwał prawie cztery stulecia.
Zmienne nazwy – polityczna historia w pigułce
Nazwa placu to swoista lekcja historii. Do czasów rozbiorów nazywano go po prostu rynkiem. Po I rozbiorze Polski w 1772 roku Wejherowo znalazło się w granicach Prus i zaczął dominować język niemiecki – rynek przemianowano na Marktplatz.
Po odzyskaniu niepodległości w 1918 roku plac oficjalnie otrzymał nazwę Jakuba Wejhera, która przetrwała do wybuchu II wojny światowej. Hitlerowcy zmienili ją na Adolf Hitler Platz. Wyzwolenie 12 marca 1945 roku przyniosło przywrócenie nazwy placu Jakuba Wejhera, ale już w czasach PRL ponownie ją zmieniono – tym razem na plac Armii Czerwonej.
Dopiero w 1990 roku, po przemianach ustrojowych, przywrócono obecną nazwę upamiętniającą założyciela miasta.
Co zobaczyć na placu i w jego okolicy
Dominantą placu jest ratusz miejski – odrestaurowany budynek stanowiący wizytówkę architektoniczną Wejherowa. W jego wnętrzu znajdują się makiety zabytkowego centrum miasta i Kalwarii Wejherowskiej, które stanowią ciekawą atrakcję dla turystów chcących lepiej poznać układ przestrzenny miasta.
Przed ratuszem stoi pomnik Jakuba Wejhera – postaci w stroju szlacheckim, która patrzy na swoje dzieło. To popularne miejsce spotkań i punkt orientacyjny.
W pierzei rynku znajduje się kościół Świętej Trójcy, który pierwotnie pełnił funkcję fary miejskiej. Przy nim zachował się wspomniany wcześniej budynek szpitalika dla ubogich – skromny, ale autentyczny fragment XVII-wiecznego Wejherowa.
Plac latem kwitnie kolorami kwiatów w dużych donicach i rabatach. Zimą, zwłaszcza w okresie świątecznym, słynie z bajkowych iluminacji, które przyciągają mieszkańców i turystów. Świąteczne dekoracje zmieniają rynek w magiczne miejsce – warto wtedy odwiedzić Wejherowo wieczorem.
Dla kogo jest ten plac
Plac Jakuba Wejhera to miejsce dla wszystkich. Rodziny z dziećmi mogą spokojnie spacerować po wyłączonym z ruchu rynku – dzieci biegają bezpiecznie, rodzice mogą usiąść na ławce. Miłośnicy historii i architektury znajdą tu XVII-wieczny układ urbanistyczny i zachowane budynki z różnych epok.
To także świetny punkt startowy do zwiedzania Wejherowa. Stąd blisko do Parku Miejskiego z Pałacem Przebendowskich, do Kalwarii Wejherowskiej czy Muzeum Piśmiennictwa i Muzyki Kaszubsko-Pomorskiej.
Wokół placu działa kilka kawiarni i restauracji, gdzie można spróbować kaszubskich specjałów. To dobry pomysł na krótki odpoczynek podczas zwiedzania.
Układ ulic rozchodzących się z placu – cztery od północy i dwie od południa – był przemyślany. Symbolizował rozwój miasta i jego powiązania z Królestwem Polskim oraz kierunek ekspansji na północ.
Praktyczne informacje dla odwiedzających
Plac Jakuba Wejhera jest dostępny przez całą dobę i bezpłatnie – to przestrzeń publiczna otwarta dla wszystkich. Nie ma godzin otwarcia ani biletów wstępu. Można przyjść o każdej porze, choć wieczorem, gdy zapala się oświetlenie, rynek prezentuje się szczególnie efektownie.
Jak dojechać: Plac znajduje się w samym centrum Wejherowa, więc dotarcie nie stanowi problemu. Samochodem można dojechać ulicami prowadzącymi do centrum – wokół rynku są ulice lokalne, a parking można znaleźć w pobliżu (płatna strefa parkowania w centrum miasta). Wejherowo ma połączenie kolejowe z Trójmiastem – z dworca PKP do placu to około 15 minut spaceru. Kursują także autobusy miejskie i regionalne.
Ile czasu przeznaczyć: Sam spacer po placu i obejrzenie pomnika oraz ratusza zajmie 20-30 minut. Jeśli chcesz wejść do ratusza i zobaczyć makiety (warto sprawdzić godziny otwarcia), dodaj kolejne 30 minut. Plac świetnie łączy się z dalszym zwiedzaniem Wejherowa – można stąd wyruszyć na Kalwarię Wejherowską (około 1,5 km) lub do Parku Miejskiego (kilka minut spacerem).
Co w okolicy: Park Miejski im. dr. Aleksandra Majkowskiego z Pałacem Przebendowskich to doskonałe miejsce na relaks – znajdziesz tam muzeum, amfiteatr, duży plac zabaw, ścieżki przyrodnicze, trasę Nordic Walking oraz staw z łabędziami. W pałacu działa kawiarnia i restauracja. Kalwaria Wejherowska, wyjątkowy leśny zespół 26 kapliczek z XVII wieku, to obiekt dla miłośników sakralnej architektury i spokojnych spacerów po lesie.
Najlepszy czas na wizytę
Plac wygląda atrakcyjnie przez cały rok, ale ma swoje szczególne momenty. Latem, gdy kwitną kwiaty i tętni życiem – odbywają się tu różne wydarzenia miejskie, koncerty, jarmarki. Zimą, w okresie adwentowym i świątecznym, iluminacje sprawiają że rynek zmienia się nie do poznania. Grudzień to dobry moment, żeby przyjechać wieczorem i pospacerować w świątecznej atmosferze.
Wiosną i jesienią plac jest spokojniejszy, co docenią ci, którzy wolą mniej tłumów i bardziej kameralną atmosferę.
Plac Jakuba Wejhera to nie tylko zabytek urbanistyki – to żywe centrum miasta, które łączy historię z codziennym życiem mieszkańców. Odrestaurowany z dbałością o detale, stanowi przykład udanej rewitalizacji historycznego rynku. Warto tu zajrzeć nie tylko dla zdjęcia przy pomniku, ale żeby poczuć atmosferę kaszubskiego miasta z prawie czterechsetletnią tradycją.